كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )

9

سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )

ورود وى به ايران در زمان سلطنت سلطان حسين صفوى 1135 - 1105 / 1722 - 1694 بود و در سالهاى آخر اقامتش در ايران رياست هيئت ژوزئيت‌ها اصفهان را به عهده داشت . سفرنامهء او به ويژه از اين جهت حايز اهميت است كه در محاصرهء اصفهان در حملهء دوم محمود افغان به ايران ، خود شاهد بسيارى از اتفاقات اين حمله بوده است و بعنوان پزشك در اردوى محمود نيز رفت و آمد داشته و ناظر موقعيت متخاصمين نيز بوده است . كروسينسكى در هيئت مبلغان مذهبى لياقت و شايستگى خاصى از خود نشان داد و در 1720 دادستان هيئت شد . شهرت و صداقت وى در سمت دادستانى و تسلط او به زبانهاى مختلف به حدى بود كه به زودى به عنوان مترجم و منشى با نمايندهء پاپ كلمنت يازدهم Clement و امپراطور فرانسه ، لوئى چهاردهم ، جهت حل مشكلات هيئت مبلغان كاپوچى عازم تفليس و گنجه شد . اين مأموريت در همان سال به خوبى پايان يافت . به تدريج كه بر طول اقامت كروسينسكى اضافه مىشد ، بر اعتبار وى نيز در دربار صفوى افزوده مىشد كه اين امر بر اعتبار سفرنامه و يادداشتهاى وى مىافزايد . اواخر دورهء اقامت وى در پايتخت صفوى ، مصادف با حمله محمود به اصفهان و بالاخره سقوط سلسلهء صفوى و دورهء اقتدار محمود و حكومت اشرف بود . كروسينسكى به همراه هيئتى ايرانى در اواخر بهار 1725 از طريق تركيه عازم اروپا شد . « 1 » وى پس از ورود به تركيه در زمستان 1726 به سمت كشيش يكى از شاهزادگان فرانسيس راكوشى Racushi در رودستوف مشغول به كار شد . اقامت چند سالهء وى در رودستوف ، به وى مجال پايان دادن خاطرات و يادداشتهاى دوره اقامت در ايران را داد . وى يادداشتها و سفرنامهء خود را تحت عنوان : Tragia vertensia Belli Persici Historia به زبان لاتين به تحرير درآورد . اين كتاب شرح اوضاع سياسى و اقتصادى عهد

--> ( 1 ) . هيئتى كه كروسينسكى با آن سفر به اروپا بازگشت ، هيئتى سياسى به سفارت عبد العزيز يكى از قاطرچىهاى اسبق محمود و فرمانده سابق پادگان جلفا ، و به همراهى اما نوئل شريمان يكى از ارامنهء جلفا بود . اين هيئت حامل سه نامه بود : يكى نامه اشرف به سلطان عثمانى ، دوم نامهء اعتماد الدوله وزير اعظم اشرف به وزير اعظم تركيه و سوم نامه‌اى به زبان عربى از نوزده نفر از علماى افغانى به عبد اللّه مفتى تركيه بود .